Sinds 2000 hebben Tjitse, Dagmar en ik (Tamara) niet alleen een trainingscentrum in Nederland maar ook in Frankrijk. We kochten een boerenbedrijf van 40 hectares, temidden van wijnvelden en glooiende heuvels en vergezichten. De aankoop was aanvankelijk mijn idee. De drafsport in Nederland verkeerde in problemen terwijl de drafsport in Frankrijk de derde industrie van het land is. We hadden een clièntele die toe was 'een nieuwe uitdaging' en ook voor de opfok voor onze jonge paarden, veel ruimte en een micro-klimaar, leek het perfect. Stallen waren er niet maar die lieten we bouwen. Haast hadden we niet.
Op het moment dat de verkoopakte eindelijk gepasseerd werd, bleek Tjitse een terminale vorm van kanker te hebben. Hij heeft geen moment getwijfeld om de koop niet door te laten gaan. Immers, positieve mensen leven langer...
26 oktober 2001, reisde Tjitse met een vriend naar Frankrijk om de bouwvorderingen te aanschouwen. Ze kregen een auto-ongeluk in de buurt van Limoges. Tjitse brak zijn rug en lag een half jaar in een gipscorset op bed, in afwachting of hij ooit weer zou kunnen lopen. Kort daarop recidiveerde de kanker.
Terwijl Tjitse revalideerde, ging onze dochter in Frankrijk naar school en ik runde het entrainement in Nederland. Tjitse had kanker, zijn rug gebroken, de bouw in Frankrijk was volop aan de gang en in Nederland hadden we onze verplichtingen. Slim? Nee, heel dom. En een goede reden om 'niemand weet hoet laat is' te lezen zodat jullie in ieder geval weten hoe het niet moet.
Tjitse herstelde. Min of meer want sinds het ongeval in 1990 is hij nooit meer de oude geweest. Hij had altijd pijn. Dit tweede ongeval verbeterde zijn fysieke toestand natuurlijk niet.
Het heeft jaren geduurd voordat Tjitse weer min of meer in staat was de dagelijkse dingen te doen. Hij heeft het goed verborgen gehouden voor iedereen. Tjitse was niet iemand die zijn zwakte toonde. Aan zijn dochter en mij maar veel verder strekte het niet. Zelfs zijn vrienden hebben af en toe geen idee gehad hoe slecht hij eraan toe was.
Ook de liefde voor zijn vak werd minder groot. Vanwege de frustratie omdat hij niet meer zelf in de koersen kon rijden en zelfs de trainingen mondjesmaat kon uitvoeren. Zijn passie vlamde weer op toen Dagmar, onze dochter, in de koersen ging rijden.
Het kleine Franse entrainement bleek, door al de genoemde gebeurtenissen, weldra te groot. We hebben een gedeelte verkocht. En een bouwvergunning aangevraagd op het terrein dat we hadden gehouden. In februari 2010 kregen we, na twee-en-half jaar wachten, de vergunning. Op 1 mei 2010 moesten we het oude entrainement, en woning, opleveren. Voor ons geen probleem. Wij waren gewend te werken, leven en overleven op hetzelfde moment. We hebben heel wat grapjes gemaakt omdat we 'binnenkort' dakloos zouden zijn. Maar we zouden het redden of in ieder geval een oplossing vinden. Want zo waren wij...
10 maart 2010 bleek alles anders. De winnaars gingen verliezen. We wilden het niet weten maar we voelden het alledrie in ons hart.
2 april stortten drie werelden in...
Maar terug naar Frankrijk. 'De Franse droom, als een God in Frankrijk, zo eenvoudig is het leven hier....' Ik denk vaak aan Tjitses superlatieven om de wereld te laten zien dat het eindelijk goed ging met hem.
Had ik het allemaal maar gedroomd. En het rare is, dat zelfs als iemand die je lief is sterft, iedereen al heel snel denkt 'het leven gaat toch door'. Misschien voor hun....
1 mei moesten we het entrainement opleveren. Geen huis, geen stallen, geen opslag voor de spullen. Daar ging het ook niet om, ik had wel wat anders aan mijn hoofd. Maar ben ik ook een moeder. Maar hoe geef je een kind een 'thuis' als de spil van je gezin is weggevallen? Ik weet het nog steeds niet.
Foto: Entrainement in Nederland. Nu Hanovershoeve, familie Hamming.
Dagmar en ik besloten (voorlopig) in Frankrijk te blijven om in ieder geval (een deel van) de bouw te continueren. Eigenlijk was er al teveel geld aan grondwerk en betonpalen uit gegeven om nog 'terug' te kunnen. We hadden ook geen reden om 'elders' te zijn. Maar daar sta je dan: met al je verdriet en 'dakloos'. We hebben een mobilhome gekocht die we op het bouwterrein hebben geplaatst. Niet ideaal maar alles was al waardeloos. Een huis in een dorp huren waar we als twee aapjes bekeken zouden worden, trok ons nog minder.
In juni 2010 is Jake bij ons ingetrokken, een Argentijnse dog. Dagmar vroeg of ze een hondje mocht. Ik zei 'misschien' en de volgende dag gingen we op pad. Ik ben blij dat ik 'ja' heb gezegd. Jake is een grotere troost voor haar dan menigeen. Tjitse had de hond geweldig gevonden.
Eind november 2010 is het appartement in de stal klaar. Het is beter dan het klinkt. Op de bovenverdieping, dus prachtig uitzicht en we hebben wat we nodig hebben.
De geplande woning hebben we niet laten bouwen. Wat we verder gaan doen? Ik heb geen idee. Dagmar heeft haar Nederlandse studie rechten weer langzaam opgepakt. Heel langzaam eigenlijk. Haar hoofd zit nog te vol met verdriet en vragen. Daarnaast heeft ook zij, naast het gemis, weer een vreemd leven gehad. Ze traint de paarden die we nog hebben en gaat een paar keer in de week boksen.
En ik? Ook ik probeer uit mijn roes te komen. Mijn woede kwijt te raken. Mezelf een doel te stellen. 'Niemand weet hoe laat het is' was mijn eerste doel. Ter herinnering aan Tjitse heb ik het op 6 december, Tjitses verjaardag, afgemaakt en opnieuw aan de uitgever aangeboden.
Foto: Tjitse Smeding in Frankrijk. Tamara Smeding op het bankje.
Biografie over kampioen drafsport, Tjitse Smeding.
